Vào tháng 3 năm trước, tôi đặt bút ký bao trọn thi công cho căn nhà của chính mình – chuyện mà tôi chưa từng làm sau 12 năm làm thuê cho các chủ nhà. Điều buồn cười là, khi đứng ở vị trí khách hàng, tôi đã thất bại ngay ở khâu chọn tông màu sàn gỗ. Tôi tin tuyệt đối vào bản vẽ phối cảnh bóng bẩy, và kết quả là khi gỗ về tới xưởng ngoài trời nắng, màu sắc biến thành một màu khác so với những gì tôi thấy trên màn hình. Đó là bài học vỡ lòng tôi sẽ nói rõ trong bài viết này. Giờ thì, khi bạn bắt đầu tìm hiểu thiết kế nội thất, xin bạn ghi lòng rằng gói trọn không phải là tất cả.
Trọn gói không có nghĩa là tự động lo hết khi phát sinh
Suốt quá trình thi công phần thô cho ngôi nhà của mình, đội thi công giật mình khi thấy một mảng tường ẩm mốc sau khi chúng tôi đang giữa công đoạn ốp. Bản hợp đồng tôi soạn ra nêu rõ rằng các việc ngoài danh mục tính riêng công và vật tư, vậy mà tôi chẳng dự phòng cảnh ngộ như vậy. Xử lý mảng tường ẩm vừa tốn thời gian mà còn làm tăng khoảng 45 triệu đồng vượt ngoài dự toán. Sau lần đó, tôi đã phải soạn thêm một phụ lục thật chi tiết, trong đó, tôi phân định rõ ràng phần việc nào nằm trong gói và việc gì phải trả thêm. Qua 12 năm làm nghề, tôi quan sát không ít ít nhất 30 dự án của các xưởng khác và mức phát sinh trung bình luôn dao động chừng 12% tổng giá trị hợp đồng. Bởi thế, lời khuyên của tôi là phải dự trù ngay từ đầu, nhưng bạn phải quản lý chặt bằng một bảng liệt kê minh bạch ngay trước khi ký. Tránh xa tư tưởng 'đến đâu hay đến đó'.
Bản vẽ 3D hoàn hảo che giấu khuyết điểm thi công thực tế
Tôi hay dựng hình bản vẽ 3D hoàn hảo trông thấy, nhưng ngoài công trường, kết quả không bao giờ giống. Một ví dụ rõ ràng là khe hở giữa tủ bếp và trần nhà. Ở trên bản thiết kế, không có bất kỳ khe hở nào, thế nhưng hiện trường lại, vì trần nhà không phẳng, có thể lên tới 2-3 cm tại vị trí trung tâm. Có lần tôi thấy một khách hàng vô cùng bức xúc chỉ vì cái tủ bếp trên phối cảnh đẹp như mơ thì lại bị hở cả một mảng không tài nào giấu được. Đến giờ tôi vẫn thấy lạ, 7 trên 10 khách hàng tôi từng tiếp xúc đều giật mình trước mức độ khác biệt giữa hình ảnh và thực tế. Phương án tôi chọn hiện tại là làm mẫu thực tế 1:1 với các cấu kiện phức tạp, điển hình là các chi tiết ôm sát trần và góc tường. Dựng mẫu thật chậm hơn một chút nhưng nó giúp ích tránh được cả tá rắc rối về sau. Nếu bạn đang đọc đến đây, trong lúc soi bản thiết kế, phải hỏi nhà thầu rằng: khu vực nào được làm mẫu thực tế? Nếu họ bảo khỏi cần, hãy dè chừng.
Cái giá của việc tiết kiệm 10% chi phí bằng vật liệu self-ép
Có một chuyện tôi ngại kể nhưng tôi vẫn phải nói là tôi đã cố tình chọn một loại gỗ veneer hạ giá nhằm giảm bớt 15 triệu chi phí. Chỉ nửa năm sau đó, tôi nhận ra hiện tượng bong tróc ở các cạnh tiếp giáp do keo không chịu được thời tiết nóng ẩm ở Sài Gòn. Làm lại từ đầu đội lên tốn kém hơn nhiều – tính ra gấp 1.8 lần số tiền tôi đã tiết kiệm. Bài học về tổng chi phí sản phẩm từ đó trở nên rõ ràng rõ hơn mọi lý thuyết. Một loại veneer giá rẻ khi trời khô ráo thì không sao, vậy mà chỉ một mùa ẩm là hư hỏng ngay. Trong xưởng của tôi, trước lúc sử dụng một loại vật liệu mới, tôi thực hiện ba bước kiểm định: kiểm tra độ ẩm gỗ dưới 12%, keo dán bắt buộc có thông số chịu ẩm, cùng với quy trình ép giữ tối thiểu 24 tiếng. Nếu bạn lơ là chỉ một bước kiểm tra trên, công trình của bạn sẽ sớm hỏng. Tôi chẳng khuyên bạn mua thứ đắt nhất, nhưng hãy nhớ chi phí thấp đồng nghĩa với rủi ro cao mà ít ai nói trước.
Nghiệm thu không chỉ là nhìn bằng mắt mà phải dùng số liệu và thời gian
Buổi nghiệm thu mà tôi nhớ nhất trong sự nghiệp của tôi không đến từ mắt thường sản phẩm vừa bàn giao mà là lúc tôi dùng máy đo độ ẩm của gỗ, thước đo laser và một quả tạ nhỏ để kiểm nghiệm độ bền. Tôi vẫn còn nhớ như in chuyện của một khách hàng cũ trả lại toàn bộ sản phẩm chỉ vì một lỗi kỹ thuật bị bỏ qua. Cụ thể là ở lớp sơn phủ của cánh tủ xuất hiện những vết nứt chân chim sau hai tuần sử dụng – thứ mà lúc bàn giao chẳng ai nhìn thấy. Nước sơn bị nứt do độ co giãn của gỗ và buộc phải làm lại từ đầu. Từ lần đó trở đi, tôi đặt ra quy trình kiểm tra kép: lần đầu khi xong phần thô để chỉnh sửa nền, độ phẳng ngay lúc này, và lần thứ hai sau 30 ngày đưa vào dùng để cho các lỗi tiềm ẩn có dịp lộ diện. Trong lần nghiệm thu đầu tiên, tôi sử dụng thước laser để đo độ bằng phẳng của sàn, soi từng tấm ốp tường xem có cộm hay không. Số liệu từ máy đo bao giờ cũng trung thực hơn mắt tôi và đáng tin cậy hơn hẳn. Nên nhớ lời này đừng chỉ nhìn suông, hãy dùng thêm số liệu thêm nữa, hãy dành ra một tháng nhằm quan sát chất lượng sau bàn giao. Hãy hỏi nhà thầu rằng họ có áp dụng quy trình này không. Nếu câu trả lời là không, chắc chắn bạn phải cân nhắc lại rồi.