Hồi tháng 3 năm ngoái, tôi chốt thỏa thuận bao trọn thi công cho căn nhà của chính mình – chuyện mà tôi chưa bao giờ thử sau mười hai năm thi công cho người khác. Thật ra, khi đứng ở vị trí khách hàng, tôi đã phạm sai lầm ngay ở khâu quyết định màu sàn. Tôi đặt hết niềm tin vào bản render 3D bóng bẩy, thế mà khi gỗ về tới xưởng trong điều kiện sáng thật, màu sắc khác biệt hoàn toàn so với những gì tôi thấy trên màn hình. Ấy là bài học đầu tiên tôi sẽ nói rõ trong bài viết này. Và bây giờ, nếu bạn đang tìm hiểu nội thất nhà phố, tôi khuyên bạn nên nhớ rằng bao trọn không có nghĩa là không sai sót.
Trọn gói không có nghĩa là tự động lo hết khi phát sinh
Trong quá trình thi công nội thất cho căn nhà của tôi, anh em trong xưởng phát hiện không hẹn trước một mảng tường ẩm mốc sau khi chúng tôi đã bắt đầu ốp gỗ. Bản hợp đồng tôi soạn ra đã ghi rõ ràng rằng các việc ngoài danh mục tính riêng công và vật tư, nhưng tôi không lường trước tình huống này. Xử lý vùng tường ẩm không chỉ tốn thời gian mà còn đội thêm gần 50 triệu đồng so với dự toán. Rút kinh nghiệm, tôi buộc lòng soạn thêm một phụ lục tỉ mỉ về từng hạng mục, bên trong đó, tôi phân định rõ ràng việc gì đã có trong hợp đồng và việc gì phải trả thêm. Sau hơn chục năm trong nghề, tôi từng chứng kiến hàng chục công trình của các xưởng khác và chi phí phát sinh trung bình luôn dao động chừng 12% tổng tiền dự toán. Vậy nên, lời khuyên của tôi là đừng ngạc nhiên khi có phát sinh, nhưng bạn phải quản lý chặt bằng một danh sách rõ ràng ngay ở bước chốt hợp đồng. Tránh xa tư tưởng 'đến đâu hay đến đó'.
Bản vẽ 3D hoàn hảo che giấu khuyết điểm thi công thực tế
Tôi hay dựng hình hình render nội thất hoàn hảo trông thấy, vậy mà lúc hoàn thiện thực tế, hiện thực lại khác xa. Một ví dụ rõ ràng là khe hở giữa tủ bếp và trần thạch cao. Trong file 3D, không có bất kỳ khe hở nào, nhưng ngoài đời thật, bởi độ phẳng của trần bị lệch, có thể lên tới 2-3 cm ở giữa nhà. Có lần tôi thấy một người bạn đứng nhìn mà không nói nên lời bởi tủ bếp render ra quá đẹp nhưng khi lắp lại hở to không thể che giấu. Điều buồn cười là, có tới 70% khách hàng mà tôi gặp đều giật mình trước mức độ khác biệt giữa hình ảnh và thực tế. Phương án tôi chọn là buộc xưởng phải làm một mẫu thử đúng tỉ lệ ở những vị trí dễ sai, như là góc nối tủ bếp, khe trần, hay mảng ốp. Làm mẫu thực tế tốn thêm chút thời gian nhưng nó giúp ích thoát được hàng loạt vấn đề sau này. Tôi đề nghị bạn, lúc xem xét phối cảnh, đừng ngại hỏi nhà thầu: chỗ nào sẽ làm mẫu thật? Nếu họ trả lời không cần, hãy dè chừng.
Cái giá của việc tiết kiệm 10% chi phí bằng vật liệu self-ép
Nói thẳng ra mà tôi phải thừa nhận là tôi đã cố tình chọn một loại veneer rẻ hơn nhằm giảm bớt 15 triệu đồng. Chỉ nửa năm sau đó, tôi nhận ra mấy chỗ bong tróc ở các cạnh tiếp giáp vì loại keo dán không chịu nổi độ ẩm đặc trưng của Sài Gòn. Sửa chữa lại ngốn một khoản tiền lớn – con số gấp 1.8 lần số tiền tôi đã tiết kiệm. Bài toán chi phí vòng đời từ đó trở nên rõ ràng thấm hơn mọi bài học khô khan. Vật liệu self-ép không rõ nguồn gốc khi trời khô ráo thì không sao, nhưng chỉ cần một mùa mưa là hư hỏng ngay. Ở xưởng tôi, trước khi đưa bất kỳ vật liệu nào vào thi công, tôi thực hiện ba bước kiểm định: kiểm tra độ ẩm gỗ dưới 12%, loại keo sử dụng phải có giấy chứng nhận chống ẩm, và ép đủ thời gian tối thiểu một ngày đêm. Hễ bạn xem nhẹ một trong ba bước đó, công trình của bạn sẽ sớm hỏng. Tôi chẳng khuyên bạn mua thứ đắt nhất, nhưng bạn nên nhớ vật liệu rẻ thường đi kèm với cái giá khác mà ít ai nói trước.
Nghiệm thu không chỉ là nhìn bằng mắt mà phải dùng số liệu và thời gian
Đợt nghiệm thu đáng nhớ nhất suốt 12 năm làm nghề không đến từ mắt thường công trình vừa hoàn thiện mà là buổi tôi mang theo máy đo độ ẩm gỗ, cây thước laser và một vật nặng nhỏ để kiểm nghiệm độ bền. Tôi vẫn còn nhớ như in một vị khách đã từng trả lại công trình do một khiếm khuyết về kỹ thuật mà mắt thường khó thấy. Chi tiết là tại mặt gỗ của tủ xuất hiện những vết nứt chân chim sau hai tuần sử dụng – thứ mà trong ngày bàn giao chẳng ai nhìn thấy. Nước sơn bị nứt vì gỗ co giãn theo nhiệt ẩm làm tôi phải thay toàn bộ cánh tủ. Từ lần đó trở đi, tôi đặt ra quy trình kiểm tra kép: lần đầu khi xong phần thô để kịp xử lý nền và độ phẳng, và lần thứ hai sau 30 ngày đưa vào dùng để cho các lỗi tiềm ẩn có dịp lộ diện. Với lần rà soát ban đầu, thước laser là công cụ tôi dùng đo sàn, kiểm tra từng tấm ốp phát hiện các điểm cộm hoặc lún. Số liệu từ máy đo trung thực hơn cảm quan của tôi rất nhiều. Vậy lời khuyên của tôi là bạn hãy nghiệm thu bằng các giác quan nhưng cũng đừng quên sử dụng 30 ngày để kiểm tra lại sau lúc nhận nhà. Bạn có quyền đề nghị liệu họ có làm hai lần nghiệm thu như vậy không. Nếu họ lưỡng lự, thì tôi e là bạn nên tìm nhà thầu khác.