Hôm ký hợp đồng, bên thi công đặt trước mặt tôi một tập hồ sơ dày 32 trang, mình chỉ đọc lướt phần tổng giá rồi gật đầu. Đến tuần thứ ba, tôi mới nhận ra trang phụ lục số 7 quy định mọi thay đổi thiết kế dù chỉ 1cm phải được phê duyệt văn phòng kiến trúc của họ với mức phí 500.000 đồng/lần. Chính cái phụ lục đó đã buộc tôi phải trả thêm 17 triệu so với mức báo giá ban đầu. Khi bắt đầu tìm về thi công nội thất trọn gói, việc đầu tiên tôi nghĩ tới không phải chuyện tiền nong mà là đám phụ lục chữ li ti nằm sau bảng báo giá đẹp đẽ kia.
Cái giá của việc tin vào báo giá trên giấy
Mặt bằng 90m2 của tôi rộng 90m2, mình muốn dịch quầy bar sang phải 30cm để kê thêm một bàn đôi cho đám khách thích làm việc. Tôi gọi cho giám sát công trình, liền nhận được câu trả lời: phải nộp đơn xin điều chỉnh đúng điều khoản phụ lục 7. Phí 500.000 đồng cho một lần trình hồ sơ, chưa tính thời gian xét duyệt ba ngày làm việc. Nghe xong tôi điên tiết. Nhưng nói thẳng ra, hợp đồng đã ký, tôi không còn cửa thương lượng. Cuối cùng tôi phải ngồi xuống đàm phán về việc gộp tất cả các thay đổi nhỏ vào một lần duyệt trong tuần để bóp xuống chi phí phát sinh. Điều buồn cười là, nếu tôi được đọc kỹ phụ lục đó từ ngày đầu, tôi đã chủ động hỏi họ ghi rõ ngưỡng sai số bao nhiêu cm thì không mất phí điều chỉnh. Giờ thì tôi đã rút ra được một bài học nhớ đời: báo giá ban đầu chỉ là con số khởi điểm, còn con số cuối cùng phụ thuộc vào sự chính xác của từng câu chữ.
Những khoản mục tưởng miễn phí nhưng lại tính riêng từng đồng
Thứ làm tôi ngã ngửa nhất là khoản mục chuyển hàng vào ban đêm. Mặt bằng của tôi nằm trong hẻm, xe tải lớn chỉ được phép vào sau 10 giờ đêm. Phía thi công báo chi phí này không nằm trong gói trọn gói vì “hợp đồng ghi rõ giờ hành chính”. Mỗi chuyến xe đêm họ tính thêm 800.000 đồng. Mình có cảm giác mình bị dắt mũi từng chút một. Chưa hết, lúc nào quán ngừng bán giờ cao điểm để họ lắp tủ, tôi còn bị tính phí chờ đợi nhân công 350.000 đồng/giờ. Buồn nhất chính là lần tôi phải chi thêm 2 triệu đồng chỉ để họ dọn sạch mạt cưa sau khi lắp xong bộ tủ quầy. Họ giải thích việc dọn dẹp sạch sẽ đến mức đó cần tính riêng. Tôi không biết khóc hay cười vì sự khô khan của hợp đồng. Nếu làm lại từ đầu, tôi sẽ bắt họ cam kết một mức giá “chìa khóa trao tay” thực sự, bao gồm cả chi phí vận chuyển giờ hành chính lẫn ngoài giờ, cộng thêm một khoản dự phòng rõ ràng cho việc dọn dẹp hiện trường.
Khi trọn gói không bao gồm việc trông chừng vật liệu
Đã có hai đêm liên tiếp tôi phải ngủ lại tại mặt bằng vì lo trộm cắp. Lần đầu mất một hộp phụ kiện inox trị giá 4 triệu đồng, phía thi công nói “ai biểu anh không khóa cửa cẩn thận”. Lần thứ hai mất thêm một cuộn dây điện, tôi bắt đầu nghi ngờ chính một số thợ phụ đang lấy bớt. Tôi quyết định tự lập một bảng kiểm kê số lượng vật liệu đến từng hòm, từng cuộn, từng hộp ốc vít. Mỗi buổi sáng tôi điểm danh trước khi họ bắt đầu làm, cuối ngày tôi đếm lại sau khi họ rời đi. Việc đó vừa vất vả vừa tốn thời gian, nhưng nó hiệu quả. Đến tuần thứ sáu, một anh thợ báo thiếu phụ kiện bản lề cho cửa kính, tôi lôi sổ ra đối chiếu và phát hiện họ ghi nhận sai từ đầu. Tôi gọi điện cho giám sát, đưa ra bằng chứng rõ ràng, họ buộc phải thừa nhận nhầm lẫn và bổ sung hàng mới. Kinh nghiệm của tôi là đừng bao giờ tin tuyệt đối vào bất kỳ ai trong công trường, kể cả khi đã ký hợp đồng trọn gói. Vật liệu dù đắt hay rẻ cũng là tiền của mình, tiền bạc chẳng tự dưng mà có.
Thứ tôi muốn biết trước khi đặt bút ký tên
Nếu có ai đó hỏi tôi rằng chuyện gì đáng giá nhất khi chọn thi công trọn gói, tôi sẽ không nói về giá đâu. Tôi sẽ hỏi ngược lại họ: nhân công làm việc là thợ chính lâu năm hay chỉ là người làm thuê thời vụ? Vì tôi từng trả giá cho việc để một anh thợ mộc tay nghề kém làm hỏng phần khung quầy, phải tốn thêm gần một tuần để sửa. Tôi cũng ước mình hỏi rõ đơn vị bán gỗ là do họ đề cử hay tôi được quyền tự mua, bởi vì họ ép tôi dùng loại gỗ công nghiệp có giá cao hơn thị trường 30%. Chính sách xử lý khi phát sinh thiết kế ngoài hợp đồng là câu hỏi tôi muốn được hỏi từ đầu, đặc biệt là mức phí cho từng loại thay đổi nhỏ. Cuối cùng, đừng quên hỏi người nào sẽ họp hàng tuần tại công trình. Trong suốt 3 tháng thi công, tôi gặp tổng cộng 4 vị giám sát khác nhau, mỗi người mỗi kiểu, khiến mọi thứ rối tung. Một câu hỏi đơn giản lúc đầu có thể giúp bạn tránh được một mớ hỗn độn về sau. Còn bạn, nếu chuẩn bị ký hợp đồng trọn gói, bạn đã hỏi thầu những câu nào trước khi đặt bút chưa?